FİLOZOFLUKTAN SANATÇILIĞA

Liderlikte üç önemli konu vardır: Düzen yaratmak, insanları harekete geçirmek ve performansı geliştirmek.

Giderek daha karmaşık hale gelen, tehlikelerin giderek büyüdüğü ve sorunların daha fazla ve daha zor çözülür olduğu bir dünyada birilerinin düzeni sağlamasını, etrafımızı çepeçevre saran kargaşanın üzerinde bir ışık gibi parlayarak, "Ben bir yol biliyorum. Bizleri bir araya getirecek bir şey var. İşte yapmamız gereken seçim şu..." demesini ne kadar istiyoruz!

Eğer herhangi bir insana hayatta ne yapmak istediğini sorarsanız, herkesin ortak bir amacı olduğunu görürsünüz. İnsanlar değeri olan şeylerin bir parçası olmak isterler. Yaptıklarının bir önemi olduğunu bilmek isterler.

Liderlerden söz ederken, kafamızda hepimizden daha üstün, daha büyük bir insan canlandırırız. Ama aslında aradığımızın “Oralarda bir yerlerdeki lider” değil, kendi liderlik becerilerimiz olduğunu da biliriz.

Bu tek lideri aramak, Kaf Dağı'nı aramaya benzer; çünkü gerçekte yoktur, yalnızca bir simgedir. Bazı konuları aydınlatmak için anlatılan bir öyküdür. Aynı anda hem bireysel sorumluluk ilkesine inanıp hem de sihirli bir lider beklemek doğru değildir. Beyaz atına binmiş bir liderin gelip her şeyi düzeltmesini beklediğimiz sürece, istediğimiz ve gereksinim duyduğumuz liderliğe hiçbir zaman ulaşamayız. Çünkü içimizdeki liderlik niteliklerini hiçbir zaman değerlendiremeyiz.

Sorumluluk taşıyan her insanın içindeki liderlik özelliklerini arayıp bulmamız gerekir. İnsanların, kendi düzeylerindeki diğer insanlarla birlikte çalışırken liderlik yapmalarına gereksinim duyarız.

Liderlerin güvenilir insanlar olmalarını isteriz. Bunun anlamı; liderlerin, hem kendilerinin hem de kuruluşun yaptıkları her şeyin, başarılı bir yönetim ve liderlik konusunda atılan tüm adımların temelini oluşturan açıkça belirlenmiş değerleri olması ve bu değerlere göre hareket etmeleri gerektiğidir.

Dokuz Rol

Değerleri ile uyum içinde hareket eden liderlerin üstlenmesi gereken dokuz rol şunlardır:

Birer filozof olarak, sahip oldukları bilgileri daha geniş alanlara yayıp aklı ve bilgiyi geliştirmek. Liderler; geçmişi, bugünü, olası geleceği ve çevremizdeki birbirinden farklı güçleri bilen kişiler olarak strateji oluştururlar. Meraklı her an yeni bir şeyler öğrenen, değişik fikirlere ve düşünce biçimlerine açık, belirsiz ve karmaşık durumları anlamak için istek ve enerjiye sahip insanlardır.

Birer vizyoner olarak, görünürde gerçekleşmesi olanaksız düşler kurar ve bunları gerçekleştirebilecek birer olasılık haline dönüştürürler. Kuruluşun tümünü harekete geçirecek, geleceğe ilişkin güçlü bir düşünceyi sade bir dille ifade ederek yenilik yaratırlar. Yaratıcı, engellerden yılmayan, iyimser insanlardır.

Birer sihirbaz olarak, çaba harcamadan olayların biçim değiştirmesini sağlarlar. Eski biçimler ortadan kaybolup yeni biçimler ortaya çıkarken, yapılar, sistemler ve süreçler arasındaki dengeyi koruyacak şekilde değişimi yönetirler. Geleceği garanti altına almadan, bugünün yok olmasına izin verecek kadar tezcanlı; geçiş döneminin yarattığı huzursuzluklara karşı soğukkanlıdırlar.

Birer dünya gezgini olarak, bedenleri, düşünceleri ve ruhları ile tüm dünyayı tanımak için çaba gösterirler. Değişik kültürlere ilgi duyarak, anlayarak ve saygı göstererek, kültürel farklılıklar arasında bir köprü oluştururlar. Kültürler arasında ortak bir zemin bulur ve verimli çalışmalar yapılmasına yardımcı olurlar. Değişik kültürlerde kendilerini rahat hisseder, farklılıklardan heyecan duyar, kendi inançlarını sorgulamaktan kaçınmaz, değişik birikimlere sahip insanların ortaya attıkları fikirleri kolayca benimseyebilirler.

Birer akıl hocası olarak, sürekli bireysel ve mesleki gelişim konusunda insanlara yardımcı olurlar. İnsanlara öğrenme konusunda değişik fırsatlar sunarak kariyerlerinde ilerlemelerine yardımcı olur, böylece onları gelişme yönünde motive ederler. Akıl hocalığı yaptıkları herkesin içindeki gelişme arzusuna saygı duyarlar. Başkalarının çıkarlarını kollar, insanların bireysel dürtülerinden rahatsızlık duymazlar. Herkesin kendine özgü birer birey olduğu gerçeğini içtenlikle kabullenirler.

Birer müttefik olarak, en iyi ve en kötü zamanlarınızda yanınızda yer alırlar. Bir ilişkiyi, yalnızca kendi gereksinimleri öyle gerektirdiği için bitirmezler. Başarılı, tarafların her birine yarar sağlayacak işbirlikleri için sürekli daha yüksek standartlar arayarak, herhangi bir ekip içinde ya da herhangi bir insanla ortaklıklar kurarlar. İnsanların içinde bulundukları durumla ilgilenir, onlara güvenmeye hazır olduklarını belli eder, başkalarıyla birlikte çalışırken sabırlı davranırlar. Başrolü oynamaya hazır oldukları kadar, başrolü oynayanları desteklemeye de hazırdırlar.

Birer hükümdar olarak, ellerindeki gücü düşünceli bir biçimde kullanırlar. Verdikleri kararların sorumluluğunu üstlenir ve başkalarına da önemli ölçüde karar verme yetkisi tanırlar. Riske girmeye, belirsizliklerle mücadele etmeye, verdikleri kararların doğuracağı sonuçların sorumluluğunu taşımaya hazırdırlar. Sözleri ve davranışları açık ve doğrudandır. Sözlerini tutacakları konusunda kesinlikle güvenilir insanlardır.

Birer rehber olarak, bir yandan insanları ve olayları gerektiği gibi yönlendirirken, bir yandan da yolcululuğa anlam katan esnek birer organizatördürler. Amaçlarına insanları yapılacak işlere göre yönlendirecek, temel değerlere dayalı, açıkça belirlenmiş ilkeleri uygulayarak ulaşırlar. Yapılacak işleri sonuçta önemli hedeflere varacak biçimde yönlendirirler. İş yapmaktan, başkalarının çabalarına destek olmaktan mutluluk duyarlar. Hareketli, yorulmak nedir bilmeyen, hevesli insanlardır; yollarına çıkacak engellerden çekinmeden, olayları hep ileriye doğru götürmek için mücadele etmekten hoşlanırlar.

Birer sanatkar olarak, yaşamlarını bir konuda ustalaşmaya adarlar. Ürünün ve üretim sürecinin kalite standartlarını sorgulayarak kusursuzluğun peşinde koşarlar. Ürünün kullanılabilirliği ile olduğu kadar estetiği ile de ilgilenirler; değerini en üst düzeye çıkarmanın ve kullanımını daha kolay, daha etkili, daha verimli hale getirmenin yollarını ararlar. Geçmişte yaptıkları çalışmalara saptanıp kalmazlar; elektriğe açık ve ayrıntılar konusunda dikkatlidirler. Kayıtsızlığa katlanamazlar; standartları sürekli yükseltirler ve uzmanlık alanlarının sınırlarını zorlarlar.

Bu rollerin tümünde ustalaşmanız hiçbir zaman söz konusu olmayacak, her zaman bazı rollere diğerlerinden daha fazla ağırlık vermek zorunda kalacaksınız. Yine de daha başarılı olmak için sürekli olarak değişik roller üstlenmek zorundasınız.

Herhangi bir rolde tam olarak ustalaşmak için, temel değerlere fazlasıyla dikkat etmek gerekir. Lider, liderliğin gerektirdiği her rolde temel değerler konusunda son derece dürüst davranmalıdır.

Stuart WELLS